شعار سال 97-1
 
  
شنبه 2 تير 1397   20:58:15
گزارش ها
16:011396/11/14 شنبه
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران:
ایران؛ قطب بزرگ تجارت گاز در منطقه می‌شود

چندان اهل مصاحبه نیست. ترجیح می‌دهد کار کند به‌جای این که کار انجام‌شده را مرتب بر زبان بیاورد. گویا همین که کارهای تحصیل اراضی و اجرای پروژه‌های خطوط لوله گاز به مرحله نهایی می‌رسد و روی تمامی زحمات نادیده خود و همکارانش را با خاک می‌پوشاند تا دیگر هموطنانش از نعمت گرما و امید بهره‌مند شوند، برایش کفایت می‌کند!

با چهره‌ای جدی، اما همیشه لبخندی بر لب دارد تا به یادت بیاورد که تلاش برای گازرسانی به محروم‌ترین نقاط کشور، به منزله وظیفه‌ای تمام‌نشدنی برای او و همکارانش محسوب می‌شود.

به سختی می‌توان دقایقی او را یافت تا با دل سیر به صحبت با او بنشینی! از فرصت پیش‌آمده در یزد استفاده کردم و بلافاصله پس از صرف صبحانه و با هماهنگی قبلی، با مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران، مهندس حسن منتظرتربتی برای گفت‌وگویی به زعم خودم مختصر!، به لابی هتل رفتیم. 

                                                               ************************

آقای مهندس! به عنوان نخستین پرسش، اگر موافق باشید می‌خواهم ابتدا توضیحی در مورد رسالت و چشم‌انداز شرکت مهندسی و توسعه گاز و بطور کلی، ساختار این شرکت بفرمایید.
همان‌طور که اطلاع دارید، ساختار کلی و شکل‌گیری شرکت مهندسی و توسعه گاز در راستای اجرای پروژه‌های شرکت ملی گاز ایران بوده و ما در واقع، به‌عنوان یک شرکت فرعی زیر نظر شرکت ملی گاز، مسئولیت اجرای زیرساخت‌های تأمین گاز کشور را بر عهده داریم.
این در حالی است که در بخش پالایشگاه‌ها نیز کار می‌کنیم؛ در بخش خطوط لوله به طور کامل و در بخش ایستگاه تقلیل فشار هم به طور کامل مسئولیت ساخت با شرکت مهندسی و توسعه گاز است و عمدتاً هم مسئولیت پروژه‌های ‌ما آن است که گاز را از پالایشگاه‌ها تا ورودی شهرها برسانند و شبکه داخل شهر را هم که شرکت گاز استانی احداث آن را تقبل می‌کند.
این رسالت بزرگی است که در راستای آن سال‌های سال است که کار می‌کنیم و خوشبختانه پروژه‌های زیادی هم طی چند سال گذشته به سرانجام رساندیم و اکنون تقریباً می‌توانیم بگوییم که زیرساخت‌های اساسی شبکه شرکت ملی گاز ایران شکل گرفته و ما با همت عالی توانستیم خطوط لوله فشارقوی گاز را در کل کشور گسترش دهیم.
بنابراین از آن‌جا که زیرساخت‌های اساسی شبکه انتقال شرکت ملی گاز ایران شکل گرفته و خطوط لوله فشار قوی گاز در کل کشور توسعه یافته، می‌توان چنین گفت که با تکمیل این شبکه‌ها در سراسر کشور، زمینه گسترش تجارت گاز در سطح جهان برای ایران فراهم می‌شود.
یعنی در واقع، با توجه به آن که ایران دارای بزرگ‌ترین مخزن ذخیره گاز جهان و یکی از تولیدکنندگان بزرگ گاز در جهان است و همچنین از لحاظ جغرافیایی، هم به کشورهای تولیدکننده و هم مصرف‌کننده نزدیک است، از این جهت، موقعیت بسیار مناسبی را در اختیار دارد تا بتواند به قطب بزرگ تجارت گاز تبدیل شود و یا به عبارت دیگر، صنعت گاز ایران قابلیت تبدیل شدن به هاب منطقه را دارد.
یعنی در حال حاضر، شبکه گاز کشور تکمیل شده و ....
بله! شبکه گاز کشور انشاءالله تا 5 سال آینده تکمیل می‌شود و با اتمام شبکه و خطوط انتقال گاز، فضای مطلوبی برای فعالیت‌های تجاری گاز کشور فراهم می‌شود؛ یعنی در صورت لزوم، می‌توان به راحتی از کشورهای دارنده گاز در همسایگی خود مانند ترکمنستان، آذربایجان و قطر گاز دریافت و در مقابل، به دیگر کشورهای همسایه مانند افغانستان، پاکستان، کویت، عراق و ترکیه گاز صادر کرد.
بنابراین شبکه‌ای که برای خطوط لوله ترسیم می‌شود، نگاهش هم تأمین گاز پایدار و مطمئن در داخل کشور است و هم نگاه فراتری به ورای مرزهای کشور دارد.
در حال حاضر، چه به شکل خرید و فروش و چه به شکل سوآپ، این بستر آماده شده، ضمن این که علاوه بر این موارد که بحث اجرایی وظایف ما را در بر می‌گیرد، رسالت دیگری نیز اخیراً برای ما به تصویر کشیده شده که ناشی از تکمیل زیرساخت‌های شبکه گاز و ....
.... و احتمالاً بومی‌سازی تجهیزات شبکه انتقال گاز کشور و ...
بله. اکنون ما توانایی ساخت توربوکمپرسور در داخل کشور و به‌دست توانای دو شرکت بزرگ OTC و مپنا را داریم.
در حال حاضر و بر اساس آمار موجود، بسیاری از تجهیزات شبکه انتقال گاز کشور داخلی‌سازی شده و اکنون سه کارخانه لوله‌سازی در داخل کشور داریم که ظرفیت خوبی برای ساخت لوله دارند و کارخانه‌های زیادی هستند که شیرآلات ما را می‌سازند و در مقابل، پیمانکاران و مشاوران زبده و خوبی هم در این چند سال تربیت شدند و این‌همه نشان از آن دارد که پس از اتمام پروژه‌ها، باید کاری کرد تا این توانمندی‌ها به هرز نرود.
در واقع، حیف است این توانی که ایجاد شده پس از اتمام پروژه‌ها به مسیری غیر از مسیر اصولی و درست آن بیفتد. ما با پیمانکارهای‌ خود نیز در این زمینه زیاد صحبت کرده‌ایم که بتوانیم توانمندسازی کرده و به لحاظ بحث حاکمیتی کمک کنیم که پیمانکارهای ما در زنجیره صنعت گاز بتوانند حداقل در کشورهای منطقه کاریابی کرده و کار ایجاد کنند.
یعنی به این ترتیب، به بحث صدور خدمات فنی و مهندسی ورود کنید؟
دقیقاً. از آن‌جا که صنعت گاز از پیش‌قراولان حفظ و نگهداشت این توانمندی‌ها است، اکنون ما باید تمام تلاش خود را به‌کار گیریم تا این توانمندی‌ها را صادر و به بحث صدور خدمات فنی و مهندسی ورود کنیم.
صدور خدمات فنی و مهندسی یکی از این موارد مهم است. یعنی باید تلاش کنیم از این توان بالقوه‌ای که در کشور ایجاد شده و این‌همه تجربه خوبی که در اجرای پروژه‌ها بوجود آمده، در کشورهای منطقه و بازارهای منطقه‌ای ورود کنیم و بتوانیم اجرای پروژه‌ها را در کشور عراق و دیگر کشورها بر عهده گیریم. این بحث، رسالت کلی است که به عنوان شرکت مهندسی و توسعه بر عهده داریم.
آقای مهندس! کمی هم در خصوص برنامه چهارساله دولت دوازدهم و برنامه‌ریزی‌های خاص آن صحبت کنید.
در چهار سال آینده، ما تقریباً در بخش شبکه گاز، مثل افتتاح‌هایی که در برنامه‌های آتی خود داریم، بیشتر دستاوردهایمان، آخرین‌ها است. تقریباً پیش‌بینی می‌شود که ما در این دوره چهار سال آینده، در بخش توسعه گاز با آخرین‌ها روبه‌رو باشیم یعنی شبکه خطوط لوله تقریباً کامل تمام می‌شود؛ زیرساخت‌هایی که داریم: خط لوله نهم، خط لوله یازدهم و حدود 38 ایستگاه تقویت فشار.
پیش‌بینی می‌کنیم سالی حدود 1000 تا 1200 کیلومتر خط لوله و 7 ایستگاه تقویت فشار در طول این 4 سال احداث شود که این توان و نیروی زیادی می‌خواهد، ولی تجربه ‌اینکه این اتفاق بیفتد را داریم و مطمئن هستیم که اگر بتوانیم منابع مالی خود را تأمین کنیم، اجرای این پروژه‌ها خیلی سخت و پیچیده نخواهد بود.
بر اساس برنامه‌ریزی شرکت ملی گاز و چشم‌انداز این شرکت، قرار است حجم خطوط لوله از 36000 به 45000 کیلومتر برسد، آیا این افزایش با هدف صادرات اضافه می‌شود و یا اهداف دیگری را نیز دنبال می‌کند؟
در واقع، هم‌زمان دو اتفاق می‌افتد! یعنی با رسیدن ما از 36000 به 45000 کیلومتر خط لوله، ابتدا به‌ساکن، شبکه داخل کشور تکمیل می‌شود و در این صورت، تقریباً قابلیت توزیع گاز را در تمام نقاط کشور خواهیم داشت و هم در جهت تاب‌آوری شبکه کار می‌شود، یعنی ما شبکه‌ موجود را با این خطوط جدید تاب‌آور می‌کنیم. چون به دلیل اینکه هفتاد درصد تأمین انرژی کشور برعهده شبکه گاز گذاشته شده، بایستی حتماً شبکه ما از پایداری کامل برخوردار باشد. اما در کنار این دو هدف، به لحاظ موقعیت استراتژیک، کشور ما به گونه‌ای است که این شبکه‌ها عملاً امکان صادرات را نیز ایجاد می‌کنند. یعنی این ۹ هزار کیلومتری که طی این ۴ سال احداث شود، ما را به هر سه هدف؛ تأمین کامل گاز کشور، دارا بودن شبکه پایدار در کشور و شبکه‌ای که قابلیت ترانزیت، سوآپ و تجارت و صادرات گاز را داشته باشد، می‌رساند.
یعنی این حجم 36000 کیلومتری که الآن داریم، نمی‌تواند پاسخگوی تمام نیازهای ما باشد؟
هست، نه این‌که نباشد، اما تکمیل‌تر می‌شود. عملاً چون هنوز سمت پاکستان و افغانستان مانده که بایستی کامل شود.
هنوز نشده؟!
خیر، سمت غرب هم بایستی کامل‌تر شود. ما از غرب کشور در حال حاضر فقط خط ششم را در دست احداث داریم که انشاءالله تا پایان سال، به نتیجه می‌رسد، خط نهم را هم بایستی احداث کنیم تا هم شبکه غرب کشور پایدار شود و هم توزیع متوازنی از گاز داشته باشیم.
ما قبلاً تنها در یک کریدور، از جنوب به شمال گاز را منتقل می‌کردیم، اما با احداث خطوط 9 و 11 در آینده، شبکه ما به صورت network می‌شود. به این معنی که این شبکه در کل کشور گسترش پیدا می‌کند. از غرب، مرکز و شرق کشور، ما خطوط انتقال گاز خواهیم داشت.
در اخبار مربوط به خط ششم، گفته می‌شود که با راه‌اندازی خط ششم، کریدور غرب به پایداری و ثبات کامل می‌رسد. آیا این مساله درست است یا باید برای این پایداری، منتظر خطوط ۹ و ۱۱ نیز باشیم؟
خیر، نباید منتظر باشیم! در اصل ما متناسب با میزان تولید خود، شبکه را تعریف می‌کنیم. وقتی ما خط ششم را به شبکه وصل کنیم، با توجه به تولیداتی که امروز و تا دو سه سال آینده داریم، عملاً شبکه ما شبکه‌ای است که کلیه امکانات انتقال گاز را مهیا می‌کند. ولی به مرور با برنامه‌هایی که برای غرب کشور داریم، شبکه غرب کشور از یک خط به دو خط تبدیل خواهد شد تا هم صادرات به بصره و هم صادرات به بغداد و هم پیش‌بینی افزایش صادرات به ترکیه یا اروپا را پوشش دهد.
این امر بدین مفهوم است که خط نهم در کنار خط ششم می‌آید که بیشتر برای انتقال میزان افزایش گاز تولیدی در عسلویه است. بنابراین نمی‌توانیم بگوییم پایداری تغییری می‌کند، بلکه متناسب با تولید و نیاز تولید و مصرف، شبکه ما توسعه پیدا می‌کند.
آقای مهندس! آیا در حال حاضر، برای صادرات تا سقف 35 میلیون مترمکعب به عراق آمادگی لازم در شبکه گاز ما وجود دارد؟
بله، در حال حاضر، این خط در نقاط نفت‌شهر و بغداد اتصال پیدا کرده و ارسال گاز در جریان است. خطوط لوله بصره آماده شده و آن را تا لب مرز نیز رسانده‌ایم. بنابراین آن طرف که تکمیل شود، بصره هم به زودی آماده خواهد شد. بدین ترتیب، زیرساخت‌های لازم برای صادرات گاز به عراق به طور کامل آماده شده و تصور می‌کنم برای رسیدن به ظرفیت کامل، آن هم ظرف یکی دو ماه آینده، (از اواسط آذرماه) با بهره‌برداری از خط ششم و خط لوله جدیدی که از اهواز به شلمچه و بصره کشیده شده، این ظرفیت کامل می‌شود.
آیا در این ارتباط، پیمانکاران ایرانی به بحث خطوط لوله و کار برای عراقی‌ها، ورود کرده‌اند؟
کلاً احداث خط لوله نفت‌شهر به بغداد و نیز خط لوله شلمچه به بصره را پیمانکاران ایرانی احداث کرده‌اند، به هرحال پیمانکاران ایرانی آن خطوط را اجرا کردند. بنابراین پیمانکاران ایرانی به بازار عراق در موضوع احداث خطوط لوله ورود کرده‌اند. ولی بحث جدید این است که ما برای توسعه بیشتر شبکه و خطوط بیشتر، در داخل کشور عراق ورود پیدا کنیم.
برای صادرت به ارمنستان هم اگر بخواهیم افزایش صادرات داشته باشیم، آیا ظرفیت کافی وجود دارد؟
بله، شبکه ما کامل است و بستگی به کشش شبکه‌های سمت مقابل دارد؛ وگرنه، شبکه ما تا مرز ارمنستان کشیده شده و مشکلی از لحاظ انتقال گاز به آنجا نداریم.
این 9 هزار کیلومتر خط لوله که قرار است اضافه شود، به چه حجمی از ایستگاه‌های تقویت و تقلیل فشار نیاز دارد؟
ما معمولاً برای هرخط که احداث می‌کنیم، ظرفیت همان خط را به تنهایی در نظر می‌گیریم. اما اگر بخواهم به ظرفیت کل شبکه کشور اشاره کنم، باید بگویم امروز شبکه ما تقریباً توان انتقال حدود 800 میلیون مترمکعب در روز را دارد و شبکه‌ای که با احداث این 9 هزار کیلومتر پیش‌بینی می‌شود، شبکه‌ای خواهد بود که ما را به توان انتقال حدود یک تا یک میلیارد و صد میلیون مترمکعب در روز خواهد رساند و این شبکه بسیار بزرگی خواهد بود.
ایستگاه‌های تقویت و تقلیل فشار بر چه مبنایی احداث می‌شوند؟
در همین راستا.! یعنی ما شبکه‌های تقویت فشارمان را در همین راستا احداث می‌کنیم که قادر به انتقال این ظرفیت باشد. ما تقریباً هر خط 56 اینچی که احداث می‌کنیم، اگر بدون ایستگاه باشد، به طور میانگین پنجاه میلیون مترمکعب ظرفیت دارد که با احداث ایستگاه تقویت فشار روی آن، این ظرفیت به حدود صد میلیون مترمکعب می‌رسد.
یعنی یک خط 56 اینچی در هزار کیلومتر با 10 ایستگاه، ظرفیتش به انتقال حدود صد میلیون مترمکعب در روز می‌رسد.
آیا برای احداث این خطوط لوله هم شما از پیمانکاران داخلی بخش خصوصی استفاده می‌کنید یا تماماً به عهده بخش دولتی است؟
در بخش اجرا، دولت اصولاً هیچ نقشی ندارد و همه به عهده پیمانکاران داخلی بخش خصوصی است.
این خبر خوبی است آقای مهندس! یعنی نیازی به خارجی‌ها و تکنولوژی آنان در این زمینه نداریم؟
بله، خوشبختانه در بخش خطوط لوله و ایستگاه‌های تقویت فشار عملاً ما داخلی‌ترین صنعت را داریم؛ به بیان دیگر، داخلی‌ترین صنعت، صنعت احداث و اجرای خطوط انتقال گاز است، زیرا همه چیز آن در داخل ساخته می‌شود.
ساخت تجهیزات مثل توربو کمپرسورها هم به همین صورت و به عهده بخش خصوصی است؟
بله، توربو کمپرسورها هم داخلی شده‌اند، هم مپنا و هم OTC دو برند خوبی هستند که در حال تولید کمپرسور هستند.
و این مساله از باب اینکه در بخش شبکه احداث خطوط لوله و ایستگاه‌ها وابسته نباشیم، بسیار به ما کمک کرده است.
پیش‌بینی شما در خصوص حجم سرمایه‌گذاری برای پروژه‌های آتی تا چه میزان است؟
برای پروژه‌ها و توسعه‌های آتی که خدمتتان عرض کردم، برای حدوداً احداث ۱۲۰۰ کیلومتر خط لوله در هر سال و ۷ ایستگاه تقویت فشار، ‌پیش‌بینی می‌کنیم که حدوداً به سالی ۳ تا ۴ هزار میلیارد تومان نیاز داشته باشیم.
این سرمایه‌گذاری از طریق بخش خصوصی است و یا ....
بخشی را از منابع داخلی خودمان تأمین می‌کنیم ولی خوشبختانه ما تجربه خوبی در 2-3 سال گذشته در جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی داشتیم به عنوان مثال؛ خط لوله ششم را ما از طریق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی احداث و در این زمینه کار می‌کنیم که بتوانیم بخش زیادی از پروژه‌هایمان را از طریق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی به سرانجام برسانیم.
ساخت هر کیلومتر از خطوط لوله چه هزینه‌ای احتیاج دارد؟
بسته به قطر آن فرق می‌کند؛ ولی به طور عام، تقریباً هر 1۰۰۰ کیلومتر خط لوله ۵۶ اینچ، به تنهایی حدود یک و نیم میلیارد دلار و اگر با ایستگاه‌های آن حساب کنیم، تقریباً حدود ۳ میلیارد دلار هزینه دارد.
پس برای مجموع 9 هزار کیلومتر هم باید این رقم را تعمیم دهیم؟
بله بسته به قطر لوله، همین شرایط وجود خواهد داشت، ولی پیش‌بینی ما این است که سالی ۳ تا ۴ هزار میلیارد تومان سرمایه نیاز است تا بتوانیم پروژهای‌مان را احداث کنیم.
برنامه‌ریزی‌های دقیقی برای احداث این حجم از خط لوله انجام شده و یا ....
بله، هیچ نگرانی از بابت آن نداریم؛ یعنی ما هم برای منابع مالی فکر می‌کنیم و مسیرهایی را رفتیم و هم در بحث منابع داخلی‌مان، با مجموع منابع داخلی شرکت و منابعی که از بیرون جذب خواهیم کرد، احداث این پروژه‌ها را در برنامه داریم.
عمر این خطوط لوله چقدر است؟
عدد خاصی ندارد و بسته به طریقه نگهداری دارد. ما تجربه خوبی در ایران داریم؛ هنوز نخستین خط لوله سراسری که فکر می‌کنم حدوداً بیش از ۴۰ سال است که احداث شده را بهره‌برداری می‌کنیم، بنابراین خطوط لوله اگر خوب نگهداری شوند، طول عمر زیادی خواهند داشت. ما تجربه خاصی در این زمینه نداریم، ولی تجربه استفاده تا ۴۰ سال را در ایران داریم که شاید به ۵۰ سال هم برسد.
خوب حال، اینجا بحث جالبی مطرح می‌شود؛ اگر این خطوط به اندازه کافی عمر طولانی‌ دارند و در عین حال، پاسخگوی نیازهای بخش انتقال گاز نیز هستند و تعمیرات هم آن‌ها را سرپا نگاه می‌دارد، پس در مقابل، بحث مقاوم‌سازی یا نوسازی شبکه انتقال برای چه مطرح می‌شود؟ چون در لایحه بودجه ۹۷ هم، بندی به شرکت ملی گاز اختصاص داده شده که برای مقاوم¬سازی و نوسازی خطوط لوله اقدام کند! در این مورد چه توضیحی دارید؟
به هرحال در همه جای دنیا، نگهداری خطوط لوله نیاز به نوسازی دارد؛ یعنی به مرور مسیرهای خط لوله باید بازسازی شوند، پوشش خط لوله باید بازنگری شود، بعضاً اگر بعضی جاهای آن دچار مشکل شده باشد، آن قسمت را عوض می‌کنیم به جای اینکه کاملاً عوض کنیم. چون به هرحال، خط لوله سالیان سال زیر زمین است و این خود نیاز به نوسازی دارد واین نگاهداری‌ها، نیاز به هزینه دارد؛ ضمن اینکه بخشی از این مقاوم‌سازی به شبکه‌های داخل شهری و مباحث مربوط به مقاوم‌سازی در برابر زلزله و ... مربوط می‌شود.
این یک بحث صرفاً اقتصادی است، تا جایی که شرایط اقتصادی به ما اجازه دهد، ما یک خط را نگهداری می‌کنیم یعنی تا جایی که مقرون‌به‌صرفه باشد یک خط را نگاه می‌داریم.
همان‌طور که گفتم، ممکن است برخی از قسمت‌های خط لوله بسته به محیط خاکی که در آن قرار دارند و شرایطی که داشتند، دچار مشکل شوند که تنها آن قسمت را عوض می‌کنیم تا خط دوباره قابل استفاده ‌شود ولی اگر شرایط اقتصادی اجازه ندهد، به مرور خط را جایگزین می‌کنیم.
در حال حاضر، هنوز تاکنون در ایران خط لوله‌ای را جایگزین یا از رده خارج نکرده‌ایم و با روش بازسازی و نوسازی هنوز مورد استفاده هستند، ولی اگر خیلی قدیمی ‌شود و شرایط اقتصادی این امکان را به ما ندهد، مطمئناً باید خط جدید دیگری را کنار آن احداث و جایگزین کنیم.
البته ناگفته نماند که شبکه ایران برای چنین کاری نو است و هنوز شبکه پیری نیست که نگران این موضوع باشیم! به هر حال عرض کردم نخستین خط با حدود ۴۰- ۴۵ سال قدمت هنوز در سرویس است باقی خطوط هم بعد از آن وارد سرویس شدند، نمی‌توانیم بگوییم شبکه ما شبکه جوانی است ولی هنوز پیر نیست.
آقای مهندس! پرسش دیگری که مطرح می‌شود، این است که این مقاوم‌سازی و نوسازی به عهده شرکت مهندسی و توسعه گاز است یا شرکت بهره‌بردار (انتقال) باید این کار را انجام دهد؟
بستگی دارد! اگر پروژه‌ها سنگین باشد، یعنی حجم زیادی از خطوط عوض شود و تغییر پیدا کند، به شرکت مهندسی واگذار می‌شود، ولی وظایف ذاتی شرکت انتقال آن است که نگهداری خطوط را خودش انجام دهد، بنابراین نوسازی‌هایی که از جنس تعمیرات باشد، از سوی خود شرکت انتقال انجام می‌شود و جالب آن‌که، بسیار خوب هم در این چند سال کار کرده و نگهداری خوبی از شبکه انجام شده است.
حفظ و حراست از حریم خطوط لوله چطور؟ برعهده شرکت انتقال گاز است یا ....
بله و ما دیگر در این بخش، نقشی نداریم.
در مورد تأسیسات سرچاهی و تأسیسات نم‌زدایی و همچنین تجهیزات، اقدامات شما به چه صورت است؟
این مساله بسته به نوع پروژه‌ها دارد؛ مثلاً در پروژه‌های پالایشگاهی، ما پالایشگاه ایلام را داشتیم که تأسیسات سرچاهی و ... را خودمان کار کردیم. در پالایشگاه عسلویه، همین الآن ما داریم واحد تولید ماده بودار کننده را احداث می‌کنیم. بسته به اینکه پروژه‌هایی که برایمان تعریف می‌شود، چه باشد، ما اقدام لازم را انجام می‌دهیم. اخیراً پروژه‌های ذخیره‌سازی را هم در دست اقدام و در حال احداث داریم.
این ذخیره‌سازی فقط در دو مخزن سراجه و شوریجه است و با تزریق گاز برای افزایش تولید افزایش یا ...؟
بله! فعلاً همین دو مخزن شوریجه و سراجه را برای ذخیره‌سازی داریم. ولی در خصوص افزایش تولید، این مساله را باید بدانید که این کار در اختیار خود شرکت نفت است ولی آن چیزی که در شبکه ملی شرکت گاز تحت عنوان ذخیره‌سازی ابلاغ و اطلاق می‌شود، همین سراجه و شوریجه هستند.
به نظر شما، آیا کشور ما قابلیت افزایش تعداد مخازن ذخیره‌سازی را دارد؟
بله، در حال حاضر پنج عدد از مخازن قدیمی که پیش‌بینی می‌شود برای ذخیره‌سازی مناسب باشند، در اختیار شرکت ملی گاز قرار گرفته‌اند و ما در حال مطالعه روی آن‌ها هستیم که اگر قابلیت داشته باشند و جواب دهند، ذخیره‌سازی در آن‌ها را انجام دهیم.
یعنی در مرحله تست و آزمایش و بررسی هستند؟
بله، ضمن اینکه غیر از مخازن نفتی، روی مخازن نمکی و مخازن آبی هم کار می‌کنیم. مخزن نمکی کاشان (گنبد نمکی کاشان) در دست کار است.
این مخزن قابلیت چه حجمی را دارد؟
تست باید جواب دهد. هنوز در مرحله ارزیابی است. بسته به اینکه آن گنبد نمکی چقدر کشش و جایگاه داشته باشد، مشخص می‌شود. هم‌اکنون نمونه‌برداری کرده و برای آزمایشگاه‌ها ارسال کرده‌ایم. نتایج آنکه مشخص شود، می‌توانیم ظرفیت آن‌ها را ایجاد کنیم و تخمین بزنیم.
سایر مخازن کجا هستند؟
سایر مخازن پراکنده هستند و عمدتاً هم جنس‌شان نفتی است. مخازنی هستند که بعضاً اکتشاف شده‌اند و مناسب برای تولید تشخیص داده نشدند، حجم زیادی نداشتند و ما از آنها برای ذخیره‌سازی استفاده می‌کنیم و یا مخازنی هستند که در دنیا هم معمول است، به اصطلاح Decrease شده هستند، یعنی نفتشان تخلیه شده و بعد، در اختیار ما قرار گرفته است و یا گازشان تخلیه شده و ما در آن ذخیره می‌کنیم.
شوریجه و سراجه از همین نوع هستند که تخلیه شده‌اند و الآن به عنوان ذخیره‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرند. مخازن دیگر هم پراکنده هستند. هم در غرب هستند مثل امام حسن، باباقیل و مناطق دیگر و هم در شرق و ... پراکنده هستند. در حال کار روی آن‌ها هستیم قطعی که شوند به عنوان مخزن ذخیره‌سازی اعلام می‌شوند.
پیش‌بینی می‌کنید اگر این مخازن همگی مورد تائید و استفاده قرار گیرند، حجم ذخیره‌سازی کشور چقدر افزایش می‌یابد؟
در حال حاضر، حجم ذخیره‌سازی ما در دو مخزن حدود چهار تا پنج میلیارد مترمکعب است. بسته به نوع شبکه کشور و میزان مصرف آن، ذخیره‌سازی داریم، ولی منطقی این است که حدود ده درصد مصرف یک سال بایستی ذخیره‌سازی داشته باشیم. بنابراین اگر ما قرار است حدود تولید یا مصرف را به چهارصد میلیارد مترمکعب در سال برسانیم، قاعدتاً باید در حد و حدود چهل میلیارد مترمکعب ذخیره‌سازی را داشته باشیم.
آقای مهندس! کمی هم به سراغ صادرات برویم؛ در مرزهای افغانستان و پاکستان یا همان خط لوله صلح اگر بحث صادرات‌مان تائید شود و این اقدام را انجام دهیم، چه حجمی و یا چند درصد از خطوط لوله ما در آنجا تهیه شده و آمادگی ارسال گاز را دارد؟
در بحث پاکستان ما تقریباً آمادگی لازم را داریم، یعنی بستر این کار آماده شده است. ما خط هفتم را تا منطقه شرق کشور داریم و الآن گازرسانی به مکران و چابهار را انجام می‌دهیم. بنابراین ما شبکه خود را به دو منظور احداث می‌کنیم. هم به منظور نیازهای داخلی به خصوص نیازهایی که در منطقه مکران درآینده در سیستان و بلوچستان به وجود می‌آید و هم آمادگی این که به محض اینکه بحث صادرات گاز به پاکستان بخواهد آغاز شود، ما با یک اتصال کوچک این صادرات را آغاز کنیم.
در واقع، در این خصوص، خیلی نیاز به زمان و زیرساخت‌های سنگین نداریم. چون این بستر قبلاً آماده شده و این آمادگی وجود دارد که به محض آمادگی پاکستان، شاید با 4-3 و یا تقریباً 6 ماه کار در اجرای پروژه‌ها، این بستر آماده شود. ما در اصل در حال ایجاد بسترمان بر مبنای نیازهای خود هستیم و طبیعی است با اعلام آمادگی طرف پاکستان، در کوتاه‌ترین زمان این اتفاق خواهد افتاد.
در محدوده افغانستان چطور؟
افغانستان شاید هنوز به عنوان یک بازار مطرح نشده، اما زیرساخت‌هایی برای انتقال گاز به افغانستان در آینده در صورت نیاز وجود دارد و نگاه کلی شبکه ما بر این اساس است که اگر در پاکستان هم بحث صادرات گاز مطرح باشد، ما بتوانیم از شبکه‌ای که احداث می‌کنیم گاز را به آنجا هم برسانیم.
آقای مهندس! همان‌طور که می‌دانید بحث صدور خدمات فنی و مهندسی در این برهه، بحث بسیار مهمی است. آیا به‌غیر از کشور عراق، سایر کشورهای منطقه‌ای یا فرامنطقه‌ای هم درخواستی از ایران برای انتقال تجربیات یا حضور پیمانکاران ایرانی در خصوص ساخت خطوط لوله داشته‌اند؟
ما باید به تدریج در این بخش ورود کنیم. شاید چون تاکنون نگاه ما داخلی بوده، معرفی کافی در این زمینه نداشته‌ایم. ما بایستی به عنوان یک رسالت، برای بخش اجرایی کشور این مهم را قائل باشیم که حتماً توان عملیاتی خود را به نمایش گذاشته و به‌خوبی معرفی کنیم. در واقع، بنای ما بر این است که توان پیمانکاران و توان ساخت داخل و تجهیزات داخل را به تدریج در نمایشگاه‌ها و کشورهای اطراف معرفی کنیم.
مورد دیگری در خصوص افزایش حجم خطوط لوله به ذهنم رسید! آیا ما پس از اتمام کار، یعنی رسیدن به حجم 45000 هزار کیلومتر خط لوله، به پالایشگاه‌های جدید هم نیازمند هستیم و آیا اساساً ساخت آنها در دستور کار شما قرار دارد؟
به‌طور کلی، پالایشگاه‌ها بسته به مخازن و کشف مخازنی که اتفاق می‌افتد، احداث می‌شود. در حال حاضر هنوز اولویت با تکمیل و توسعه‌ فازهای پارس جنوبی و پس از آن، بحث پالایشگاه‌های دیگر است. ولی ما فعلاً بحث توسعه پالایشگاه ایلام را در دست اقدام داریم و ...
چه برنامه‌ای را در این زمینه در پیش دارید؟
فاز 1 پالایشگاه ایلام، احداث شده و اکنون ما برای افزایش ظرفیت، اقدام به اجرای عملیات فاز 2 کرده‌ایم که انشاالله بتوانیم فاز 2 پالایشگاه ایلام را برای افزایش ظرفیت در آینده احداث کنیم.
پالایشگاه ایلام در بحث صادرات به عراق هم تأثیر دارد؟ یا فقط برای تأمین گاز داخلی است؟
این پالایشگاه به عنوان بخشی از تأمین گاز شبکه، کمک می‌کند. به هرحال، به دلیل نزدیکی به عراق می‌توان گفت بخشی از این گاز به عراق هم صادر می‌شود. ولی تأثیر آن‌چنانی ندارد، چون عملاً گاز از شبکه تأمین می‌شود و شبکه به هم متصل است. هر کدام از این پالایشگاه‌ها در جایگاه خود، به عنوان تأمین‌کننده گاز و ایجاد موازنه بیشتر نقش دارند. ضمن این که در برخی نقاط، بیشتر نقش آن‌ها کمک به موازنه تولید و مصرف گاز است.
یعنی در واقع، جدا از بحث پارس جنوبی، در سایر نقاط کشور، بحثی در مورد تأسیس پالایشگاه‌های جدید گازی وجود ندارد؟
فعلاً من ندیدم؛ نه در برنامه‌های خودمان و نه در برنامه‌های نفت! ولی طبیعی است که به مرور، پس از اولویت پارس جنوبی، پالایشگاه‌های دیگر هم باید تعریف و احداث شوند.
حضور شما در منطقه پارس جنوبی به چه صورت است؟ در این خصوص، کمی توضیح می‌دهید؟
تقریباً بیشتر خطوط لوله در منطقه پارس جنوبی را ما احداث می‌کنیم، کارهای توسعه‌ای مثل احداث واحد ماده بودارکننده گاز در پالایشگاه‌های جدید را در برنامه داریم. ضمن آن که بیشتر نقش‌مان به عنوان یک شرکت مهندسی در توسعه پالایشگاه‌ها است و بعضی از پالایشگاه‌ها را که نفت احداث کرد و در اختیار شرکت گاز قرار داد ما کارهای توسعه‌ای آنرا اگر لازم باشد، انجام می‌دهیم.
خوب، آقای مهندس! در پایان با تشکر از وقتی که در اختیار گذاشتید، چنانچه نکته‌ای قابل عرض به نظرتان می‌رسد، بیان کنید.
یکی از نکات مهم پروژه های خطوط لوله که شاید نتوان به آن، نقطه‌ ضعف گفت ولی شاید به‌نوعی کم شانسی مجریان این پروژه ها باشد، آن است که پروژه های پالایشگاهی و پروژه‌های دیگر، پس از اتمام پروژه، حجم کار مشاهده می‌شود ولی پروژه خطوط لوله بعد از ساخت، حجم کار مشاهده نمی شود و عملاً نمای کار خیلی ضعیف است و هر چیزی که ساخته می‌شود به زیرزمین ارسال می‌شود و وقتی که پروژه به پایان می رسد، عملاً هیچ نمود بیرونی ندارد.
دقیقاً. تنها با یک چرخش، شیر را باز می‌کنیم که گاز، روشنایی، گرما و امید را میهمان خانه‌های خود سازیم و ...
بله و در واقع، همه این زحماتی که همکاران کشیدند، زیر زمین دفن شده و رؤیت نمی شود و کار تصاویری که شما حین اجرا می توانید بردارید، می تواند کمک خوبی برای نمایش میزان سختی انتقال گاز ‌باشد.
بنابراین باید تلاش کنیم تا این منبع لایزال به سادگی به هدر نرفته و علاوه بر این که آن را با عدالت بین همه بطور مساوی تقسیم می‌کنیم، برای نسل‌های آتی نیز، حرفی برای گفتن داشته باشیم!
روابط عمومی شرکت ملی گاز ایران
سهیلا زمانی

تاریخ به روز رسانی:.


مجری سایت : شرکت سیگما