نسخه چاپي
 

تركيه و درياي خزر

مرضيه فاضل نيا


 

تركمنستان شرايط را براي همسايه جنوبي خود ، ايران دشوار مي سازد. به گفته منابع ديپلماتيك عشق آباد ، اقدامات اخير اين كشور مبني بر قطع صادرات گاز به ايران به طور قطع براي افزايش قيمت صورت گرفته است. همين امر باعث شد تا ايران صدور حدود 30 ميليون متر مكعب گاز در روز را به تركيه متوقف سازد. اين اقدام تركمنستان ممكن است حضور تركيه در بازار كساد معاملات نقديLNG را نيز به دنبال داشته باشد.
مقامات تركمنستان علت قطع صادرات را در ظاهر، اشكالات فني اعلام كردند اما يكي از ديپلمات هاي اين كشور در گفتگويي با نشريه WGI  اظهار داشت‌‌ :"البته كه موضوع افزايش قيمت مطرح است" و تا زماني كه دو كشور بر سر قيمت جديد به توافق نرسند ، به نظر نمي رسد كه تركمنستان تصميم به از سر گيري صدور گاز به ايران را داشته باشد. معامله گاز تركمنستان با ايران در سال2007 با قيمت "استثنايي"‍ 85 هزاردلار در هز هزار متر مكعب انجام شد ، اين رقم در مقايسه با بهاي 100 دلار در هر هزار متر مكعب كه تركمنستان براي گازپروم روسيه در نظر گرفته بود ، قيمتي مزيتي محسوب مي شد. دولت روسيه پذيرفته است كه بهاي گاز را در نيمه اول سال 2008 به 130 و در نيمه دوم همين سال به 150 دلار درهر هزار مترمكعب اقزايش دهد ، در چنين شرايطي قيمت گاز صادراتي به ايران بيش از حد پائين به نظر مي رسد. به گفته همان منبع "دولت تركمنستان در نظر دارد رقمي حدود 120 دلار يا بيشتر را به ايران پيشنهاد دهد" .
وي در ادامه افزود: بر اساس قرارداد سال گذشته دو كشور، تركمنستان موظف به تحويل 14 ميليارد مترمكعب گاز به ايران بود كه از اين ميزان تنها 4/8 ميليارد متر مكعب به اين كشور انتقال يافت . ايران ميزان قابل توجهي از گاز و ارد شده از تركمنستان را با بهاي بازار اروپا يعني 300 دلار در هر هزار متر مكعب به تركيه مي فروشد. به گفته اين مقام :"اين معامله بار يايران باصرفه بود ، اما براي تركيه كه د رفصل سرما از دريافت گاز ايران محروم مانده ، معامله خوبي نبود" .
يكي از منابع دولت تركيه در گفتگويي با WGI اظهار داشت، انتقال گاز ايران به تركيه ابتدا كاهش يافته و در نهايت تقريباً قطع شد. وي در ادامه افزود ، شركت دولتي Botas تركيه ،اظهار اميدواري کرد تا براي پرکردن اين خلاء بتواند معاملات نقدي LNG را از مالزي ، الجزيره و نيجريه به ترمينال  Egegaz  در نزديکي ازمير منتقل کند. بهره برداري از اين ترمينال خصوصي يکسال پيش در شرايطي مشابه آغاز شد. ايران در ماه دسامبر سال 2006 ميزان فروش گاز به ترکيه را کاهش داده و در پي آن يعني در ژانويه سال 2007 نيز به بهانه مشکلات تامين گاز در فصل سرما صدور گاز به اين کشور را موقتا" قطع کرد. 
شرکت Botas  از گازپروم خواست تا براي کمک به رفع کمبود گاز اين کشور ، جريان گاز انتقالي در خط لوله Blue Stream را شدت بخشد . اما اگر چه گازپروم به درخواست مشابه در سال گذشته پاسخي مثبت داده بود، به نظر نمي رسد که اين بار با اين موضوع موافقت کند. ضمن آن که بر اساس گزارشات ، صادرات گاز روسيه به ترکيه ، که سومين مشتري بزرگ اين کشور است ، حدود 5 ميليون متر مکعب در روز کاهش يافته است .
گفته ميشود که شرکت گازپروم در خصوص قرارداد همکاري دوجانبه کشورهاي ايران و ترکيه که در ماه ژوئيه سال گذشته منعقد گرديد، ابراز ناخشنودي کرده است. به موجب اين قرارداد ، گاز خط لوله Nabucco که قرار است از ترکيه به اروپا احداث شود، توسط ايران تامين خواهد شد اجراي اين تصميم با برنامه هاي گازپروم براي افزايش فروش گاز به بازار اروپا از طريق خط لوله South Stream ايجاد رقابت مي کند.
علاوه بر آن به نظر ميرسد دولت روسيه نيز در خصوص تصميمات ترکيه مبني بر به تعويق انداختن طرح احداث خط لوله دوم Blue Stream را به عنوان جايگزين طرح خط لوله دوم Blue Stream  مطرح کرده است . Saluk Duzyol ، مديرعامل شرکت Botas ، در ماه سپتامبر سال گذشته طي گفتگويي با نشريه WGI اظهار داشت که اين پروژه  " نبايد موقعيت ساير پروژه هاي احداث خط لوله را که فرصت هاي متعددي را براي تامين گاز در اختيار مي گذارند و رقابت واقعي در عرضه و تقاضاي گاز ايجاد مي کنند به مخاطره افکند ." وي در ادامه تاکيد کرد که گاز روسيه " اولين گزينه " تامين گاز خط لوله Nabucco نخواهد بود .
دو کشور همچنين بر سر خط لوله حوزه درياي خزر نير اختلافاتي دارند ، بدين ترتيب که ترکيه اميدوار است تا بتواند خوراک گاز خط لوله Nabucco را از اين طريق تامين کند در حالي که روسيه مخالف اين امر است بر اساس گزارشات ، طبق اظهارات اخير طيب اردوغان ، نخست وزير ترکيه ، دولت اين کشور قصد دارد درخواست از سرگيري صدور نفت ايران به ترکيه را با محمود احمدي نژاد ، رئيس جمهور ايران مطرح کند. برخلاف سال گذشته، در حال حاضر ترکيه از آذربايجان نير گاز خريداري کرده است اما حجم گاز وارداتي از اين کشور کمبود گاز ناشي از قطع گاز ايران را جبران نمي کند .
در حقيقت هيچ يک از وقايع فوق تازگي نداشته است . جريان گاز ايران به ترکيه معمولا" در فصل سرما قطع مي شود و ترکمنستان نيز صدور گاز به ايران را اغلب به علت اختلاف بر سر قيمت متوقف مي سازد، به طوري که در زمان صفرمراد نيازف ، رئيس جمهور پيشين ترکمنستان نيز ، به علت امتناع ايران از پرداخت بهاي بيش از 42 دلار در هر هزار متر مکعب گاز، صدور گاز ترکمنستان به ايران متوقف شد.
اما قربانقلي بردي محمدف ، رئيس جمهور جديد ترکمنستان از فوريه سال گذشته که قدرت را بدست گرفته با شدت عمل بيشتري برخورد کرده است . بويژه آن که در خصوص مسائل مهم نيز با روسيه مذاکره مي کند. ظرفيت انتقال گاز خط لوله ترکمنستان به روسيه 50 ميليارد متر مکعب است بنابراين ترکمنستان مي تواند ميزان گازي را که قرار بود به ايران صادر کند به روسيه منتقل کند.
صدور همين مقدار نسبتا" کم گاز به ايران نيز مي تواند ميزان وابستگي ترکمنستان به روسيه را کاهش دهد از اينرو احتمال دارد که اين کشور تا سال 2009 براي احداث خط لوله جديدي به چين با ظرفيت انتقال 30 ميليارد متر مکعب گاز در سال اقداماتي انجام دهد. علاوه بر آن ترکمنستان اخيرا" براي احداث يک خط لوله جديد قرارداد تازه اي با روسيه منعقد کرده و با اين کار غرب را که در خصوص احداث خط لوله حوزه درياي خزر اميدهايي داشت مايوس نموده است . قرار بود که اين خط لوله ، بي آنکه از روسيه عبور کند ، ترکمنستان را به آذربايجان و نهايتا" به اروپا متصل سازد .


منبع : نشريه WGI ، 9 ژانويه 2008
مترجم :  مرضيه فاضل نيا

 
 

  • تاریخ درج خبر :
  • دوشنبه ٢٤ فروردين ١٣٨٧ - ١٢:٣٤
  • تاریخ بروز رسانی خبر :
  • تعداد بازدید خبر :
  • 117
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: